Kołatanie serca może być odczuwane jako przyspieszone, mocne lub nierówne bicie serca, „przeskakiwanie” w klatce piersiowej albo krótkie uczucie, jakby serce na moment się zatrzymało. Czasami pojawia się po wysiłku, wypiciu kawy lub w sytuacji silnego stresu. Może jednak występować również bez wyraźnej przyczyny i być związane z zaburzeniami rytmu serca.
Spis treści
Jednorazowy, krótki epizod nie zawsze oznacza chorobę. Nawracające kołatanie serca, szczególnie połączone z dusznością, osłabieniem, bólem w klatce piersiowej lub omdleniem, wymaga jednak konsultacji z lekarzem. W Medi Home Care w Warszawie można skorzystać z konsultacji kardiologicznej oraz badań pomagających ocenić pracę serca. W przypadku kołatania jednym z pierwszych etapów diagnostyki może być EKG, natomiast przy objawach pojawiających się okresowo kardiolog może zalecić całodobowe monitorowanie rytmu serca metodą Holtera EKG.
Najważniejsze informacje
- Kołatanie serca jest objawem, a nie osobną chorobą.
- Jego przyczyną mogą być zarówno stres i używki, jak i zaburzenia rytmu serca lub inne choroby.
- Standardowe EKG pokazuje pracę serca w momencie wykonywania badania.
- Holter EKG rejestruje rytm serca przez całą dobę, dlatego może wykryć zmiany pojawiające się tylko okresowo.
Czym jest kołatanie serca?
Kołatanie serca to nieprzyjemna, wyraźnie odczuwana zmiana pracy serca. Pacjent może mieć wrażenie, że serce bije za szybko, zbyt mocno, nierówno albo wykonuje dodatkowe uderzenia. Dolegliwości mogą trwać kilka sekund, kilka minut lub utrzymywać się dłużej.
Kołatanie może wystąpić w spoczynku, podczas wysiłku, po położeniu się do łóżka albo w nocy. Nie zawsze oznacza, że rytm serca jest rzeczywiście nieprawidłowy. Aby to ocenić, należy zarejestrować aktywność elektryczną serca w czasie występowania objawów. Właśnie dlatego w diagnostyce wykorzystuje się EKG oraz ambulatoryjne monitorowanie rytmu serca.
1. Stres, napięcie emocjonalne i lęk
Silne emocje pobudzają układ nerwowy i zwiększają wydzielanie hormonów stresu. Serce może wtedy przyspieszyć, a jego uderzenia stają się bardziej wyczuwalne. Kołatanie może pojawić się podczas zdenerwowania, ataku paniki, przewlekłego napięcia lub po nieprzespanej nocy.
Nie należy jednak automatycznie zakładać, że przyczyną objawów jest wyłącznie stres. Napięcie emocjonalne może współistnieć z zaburzeniami rytmu serca, dlatego powtarzające się dolegliwości powinny zostać ocenione przez lekarza.
2. Kawa, napoje energetyczne, nikotyna i alkohol
Substancje pobudzające mogą zwiększać częstotliwość pracy serca oraz nasilać odczuwanie jego uderzeń. U części osób kołatanie pojawia się po wypiciu kilku filiżanek kawy, napoju energetycznego, alkoholu albo po paleniu papierosów.
Reakcja organizmu jest indywidualna. Znaczenie może mieć ilość spożytej substancji, nawodnienie, zmęczenie, przyjmowane leki oraz występowanie chorób serca. Warto zwrócić uwagę, czy epizody pojawiają się regularnie po określonym produkcie.
3. Wysiłek fizyczny, gorączka lub odwodnienie
Podczas aktywności fizycznej serce naturalnie zaczyna pracować szybciej, aby dostarczyć mięśniom więcej tlenu. Przyspieszone bicie powinno stopniowo ustępować po odpoczynku. Jeżeli kołatanie jest nieproporcjonalnie silne, pojawia się już przy niewielkim wysiłku albo towarzyszą mu ból w klatce piersiowej, duszność czy zawroty głowy, należy skonsultować się z lekarzem.
Przyspieszenie pracy serca może wystąpić również podczas gorączki, infekcji i odwodnienia. W takich sytuacjach organizm próbuje utrzymać prawidłowe krążenie mimo podwyższonej temperatury lub zmniejszonej objętości płynów.
4. Przyjmowane leki i preparaty pobudzające
Kołatanie serca może być działaniem niepożądanym niektórych leków. Dotyczy to między innymi części preparatów stosowanych podczas infekcji, leków rozszerzających oskrzela, hormonów tarczycy oraz środków zawierających substancje pobudzające.
Podczas konsultacji należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, suplementach i preparatach dostępnych bez recepty. Nie należy samodzielnie odstawiać leków zaleconych przez specjalistę – decyzję o zmianie dawki lub sposobu leczenia powinien podjąć lekarz.
5. Niedokrwistość lub zaburzenia pracy tarczycy
Przyczyną przyspieszonej pracy serca nie zawsze jest choroba samego serca. Kołatanie może występować między innymi w przebiegu niedokrwistości, gdy organizm próbuje zrekompensować mniejszą zdolność krwi do transportowania tlenu.
Podobne dolegliwości mogą pojawić się przy nadczynności tarczycy. Towarzyszą im niekiedy drżenie rąk, nadmierna potliwość, utrata masy ciała, niepokój lub gorsza tolerancja ciepła. W zależności od wywiadu lekarz może zalecić wykonanie badań laboratoryjnych, a nie tylko badań kardiologicznych.
6. Dodatkowe pobudzenia serca
Uczucie pojedynczego mocnego uderzenia, „przeskoczenia” albo krótkiej przerwy może być związane z dodatkowymi pobudzeniami przedsionkowymi lub komorowymi. Po wcześniejszym skurczu następuje nieco dłuższa przerwa, a kolejne uderzenie jest odczuwane jako silniejsze.
Dodatkowe pobudzenia mogą występować również u osób bez rozpoznanej choroby serca. Jeżeli jednak są częste, powodują osłabienie lub pojawiają się razem z innymi objawami, konieczna może być dokładniejsza diagnostyka.
7. Zaburzenia rytmu serca
Kołatanie może być objawem arytmii, na przykład częstoskurczu nadkomorowego, migotania przedsionków, znacznego przyspieszenia rytmu zatokowego lub innych zaburzeń przewodzenia impulsów elektrycznych.
Niektóre arytmie rozpoczynają się i kończą nagle. Jeśli epizod ustąpi przed wizytą, kilkusekundowe standardowe EKG może nie zarejestrować nieprawidłowości. W takiej sytuacji lekarz może zalecić Holter EKG, który monitoruje pracę serca podczas codziennej aktywności, odpoczynku i snu.
Co warto zanotować przed wizytą u lekarza?
Informacje o przebiegu dolegliwości pomagają ustalić, jakie badania będą najbardziej przydatne. Przed konsultacją warto zapisać:
- kiedy pojawiło się kołatanie i jak długo trwało,
- czy rytm wydawał się szybki, nierówny czy wyjątkowo mocny,
- co pacjent robił bezpośrednio przed wystąpieniem objawów,
- czy pojawiły się duszność, ból, zawroty głowy lub osłabienie,
- jakie leki, suplementy, napoje pobudzające lub alkohol zostały wcześniej przyjęte.
Warto również zapisać zmierzone tętno, ale pomiar z zegarka lub domowego urządzenia nie zastępuje oceny lekarskiej i zapisu EKG.
EKG a Holter EKG – czym różnią się badania?
Oba badania rejestrują aktywność elektryczną serca, ale odbywa się to przez inny czas. Wybór badania zależy przede wszystkim od rodzaju objawów, częstotliwości ich występowania oraz wyniku konsultacji lekarskiej.
| Cecha | Standardowe EKG | Holter EKG |
| Czas rejestracji | Krótki zapis wykonywany podczas badania | Ciągły zapis, najczęściej przez 24 godziny |
| Największa przydatność | Objawy obecne w momencie badania, wstępna ocena rytmu i przewodzenia | Dolegliwości pojawiające się okresowo, w nocy lub podczas codziennych czynności |
| Co może wykazać? | Rytm serca i nieprawidłowości występujące w chwili wykonywania zapisu | Epizody zaburzeń rytmu pojawiające się w różnych porach doby |
| Główne ograniczenie | Prawidłowy wynik nie wyklucza arytmii występującej tylko sporadycznie | Jeżeli objawy są bardzo rzadkie, mogą nie wystąpić również podczas doby monitorowania |
| Przebieg badania | Elektrody są zakładane na kilka minut na klatkę piersiową i kończyny | Pacjent nosi niewielki rejestrator i elektrody podczas zwykłej aktywności |
Standardowe badanie EKG pozwala szybko ocenić rytm serca i jest jednym z podstawowych badań wykorzystywanych przy kołataniu, bólu w klatce piersiowej, duszności, zawrotach głowy lub omdleniu.
Holter EKG umożliwia natomiast całodobowe rejestrowanie pracy serca. Badanie może pomóc powiązać odczuwane objawy z rytmem serca i wykryć zaburzenia, których nie udało się uchwycić podczas krótkiego EKG.
Kiedy wystarczy standardowe EKG?
EKG jest zazwyczaj jednym z pierwszych badań wykonywanych u osoby zgłaszającej kołatanie serca. Jest szczególnie przydatne, gdy dolegliwości występują w momencie badania lub utrzymują się przez dłuższy czas.
Na podstawie zapisu lekarz może ocenić częstotliwość i miarowość rytmu, sposób przewodzenia impulsów oraz obecność niektórych nieprawidłowości. Prawidłowy wynik EKG nie zawsze kończy jednak diagnostykę. Jeżeli kołatanie pojawia się raz na kilka godzin, wieczorem, w nocy lub tylko w określonych sytuacjach, krótki zapis może nie objąć epizodu arytmii.
Kiedy lekarz może zalecić Holter EKG?
Holter EKG jest pomocny przede wszystkim wtedy, gdy objawy występują okresowo i ustępują przed wykonaniem standardowego badania. Może zostać zalecony przy nawracającym kołataniu, uczuciu nierównego rytmu, niewyjaśnionych zasłabnięciach, zawrotach głowy lub epizodach duszności.
Podczas monitorowania pacjent wykonuje większość codziennych czynności. Powinien jednocześnie prowadzić dzienniczek i zapisywać godzinę wystąpienia objawów. Lekarz może dzięki temu porównać zgłaszane dolegliwości z rytmem zarejestrowanym w tym samym momencie.
Jeżeli epizody występują rzadziej niż raz na dobę, pojedynczy Holter może ich nie zarejestrować. W takiej sytuacji lekarz może zdecydować o zastosowaniu dłuższego monitorowania lub innej metody diagnostycznej.
Jak przygotować się do Holtera EKG?
Przed założeniem rejestratora należy stosować się do zaleceń przekazanych przez placówkę. Zazwyczaj pacjent powinien:
- wykąpać się przed badaniem, ponieważ elektrod nie można później zamoczyć,
- nie nakładać na klatkę piersiową kremów, balsamów ani olejków,
- założyć wygodne ubranie, pod którym można swobodnie umieścić rejestrator,
- prowadzić dzienniczek aktywności i zapisywać godziny występowania objawów.
Nie należy celowo prowokować kołatania przez zwiększone spożycie kawy, alkoholu lub intensywny wysiłek. Jednocześnie pacjent powinien funkcjonować możliwie normalnie, chyba że lekarz zaleci inaczej.
Kiedy kołatanie serca wymaga pilnej pomocy?
Pilnej oceny medycznej wymaga kołatanie, któremu towarzyszą:
- silny ból, ucisk lub pieczenie w klatce piersiowej,
- nasilona duszność albo trudności z oddychaniem,
- utrata przytomności, stan przedomdleniowy lub nagłe znaczne osłabienie,
- zaburzenia mowy, opadnięcie części twarzy lub osłabienie kończyny.
W przypadku nagłych, silnych lub utrzymujących się objawów należy zadzwonić pod numer alarmowy 112. Nie powinno się samodzielnie jechać samochodem do placówki medycznej.
Kołatanie serca – od objawu do właściwego badania
Kołatanie serca może mieć wiele przyczyn. Nie zawsze jest wynikiem poważnej choroby, ale na podstawie samego odczucia pacjent nie jest w stanie ocenić, czy rytm serca jest prawidłowy. Znaczenie mają częstotliwość epizodów, okoliczności ich występowania, choroby współistniejące i objawy dodatkowe.
W Medi Home Care dostępna jest konsultacja kardiologiczna w Warszawie, podczas której lekarz może ocenić dolegliwości i dobrać odpowiednie badania. W placówce przy ul. Sieleckiej 22 na Mokotowie wykonywane są między innymi standardowe EKG oraz całodobowy Holter EKG.
Kołatanie serca – najczęściej zadawane pytania
Tak. Stres i silne emocje mogą zwiększać częstotliwość pracy serca i powodować mocniejsze odczuwanie jego uderzeń. Nawracających objawów nie należy jednak przypisywać stresowi bez wcześniejszej oceny lekarskiej.
Nie zawsze. Standardowe EKG pokazuje pracę serca w czasie krótkiego badania. Jeśli arytmia pojawia się okresowo, zapis wykonany pomiędzy epizodami może być prawidłowy. Lekarz może wtedy zalecić Holter EKG.
Nie. Badanie jest nieinwazyjne i nie powoduje bólu. Elektrody są przyklejane do skóry klatki piersiowej i połączone z niewielkim rejestratorem.
Zazwyczaj tak. Celem badania jest rejestrowanie pracy serca podczas typowych czynności. Należy jednak chronić urządzenie i elektrody przed wodą oraz przestrzegać instrukcji otrzymanych w placówce.
Pomiar może dostarczyć lekarzowi dodatkowej informacji, szczególnie jeśli pacjent zapisze godzinę, wartość tętna i okoliczności wystąpienia objawu. Wynik z zegarka lub ciśnieniomierza nie zastępuje jednak zapisu EKG.
Źródła:
- European Society of Cardiology, 2024 ESC Guidelines for the management of atrial fibrillation.
- Raviele A. i wsp., Management of patients with palpitations: a position paper from the European Heart Rhythm Association, Europace, 2011.
- Steinberg J.S. i wsp., 2017 ISHNE-HRS expert consensus statement on ambulatory ECG and external cardiac monitoring/telemetry, Heart Rhythm, 2017.
- Ribero-Vargas D. i wsp., Palpitations: A Practical Approach, 2025.
- Govender I. i wsp., Palpitations: Evaluation and management by primary care practitioners, 2022.
Powiązane artykuły
